Τεχνολογία: Τελικά γέφυρα η τείχος

Ζούμε σε μια εποχή, όπου η τεχνολογία δεν είναι πια ένα εργαλείο που ξεκουράζεται σε κάποιο συρτάρι· μια αόρατη συνοδοιπόρος στην καθημερινότητά μας. Από το πρώτο φως της μέρας, όταν το ξυπνητήρι του κινητού διακόπτει τον ύπνο μας, μέχρι τα τελευταία λεπτά, πριν κοιμηθούμε, όπου μια οθόνη μας κρατά ακόμη ξύπνιους, οι συσκευές μας έχουν μάθει τις κινήσεις μας, τους ρυθμούς μας, τις συνήθειές μας.

Η τεχνολογία μας προσφέρει κάτι σαν δεύτερο βλέμμα στον κόσμο: ένα βλέμμα πιο γρήγορο, πιο ευρύ, πιο άμεσο. Μπορούμε να μάθουμε, να ρωτήσουμε, να αναζητήσουμε τα πάντα σε λίγα δευτερόλεπτα. Μπορούμε να μιλήσουμε με κάποιον που βρίσκεται χιλιόμετρα μακριά, να εργαστούμε χωρίς να είμαστε παρόντες στον ίδιο χώρο, να κρατήσουμε ζωντανές σχέσεις που άλλοτε θα χάνονταν μέσα στον χρόνο.

Κι όμως, μέσα σε αυτή την άνεση, υπάρχει και μια λεπτή ανησυχία. Μήπως χάνουμε κάτι από την απλότητα των πραγμάτων; Μήπως το άγγιγμα μιας οθόνης αντικαθιστά το άγγιγμα ενός χεριού; Μήπως, κυνηγώντας την ταχύτητα, ξεχνάμε την αξία της σιωπής;

Η αλήθεια είναι ότι η τεχνολογία δεν μας στερεί την ανθρώπινη πλευρά μας· εμείς την παραχωρούμε, όταν τη χρησιμοποιούμε μηχανικά, χωρίς σκέψη. Γιατί, στο τέλος, κάθε μηχάνημα περιμένει από εμάς να του δώσουμε νόημα· κάθε εφαρμογή, κάθε πρόγραμμα, κάθε τεχνητή νοημοσύνη, χτίζεται πάνω σε δικά μας ερωτήματα, δικές μας ανάγκες, δικές μας ελπίδες.

Αν μάθουμε να τη χειριζόμαστε με επίγνωση, η τεχνολογία γίνεται γέφυρα, όχι τείχος. Γίνεται τρόπος να γνωρίσουμε καλύτερα τον εαυτό μας και τους άλλους. Γίνεται μια νέα γλώσσα που δεν αντικαθιστά την παλιά, αλλά την εμπλουτίζει· μια γλώσσα που μπορεί να μιλήσει για το ανθρώπινο, όταν εμείς της το επιτρέψουμε. Και ίσως τελικά αυτό να είναι το στοίχημα της εποχής μας: όχι να προλάβουμε την πρόοδο, αλλά να την γεμίσουμε με ανθρωπιά.

Μαρία Καραθανάση