Ο λευκός καθρέφτης 🪽

Κεφάλαιο ΙΙΙ: Το Κάτοπτρο του Σύμπαντος

Έφτασαν νύχτα. Ο Ταντέο είχε φροντίσει γι' αυτό.

Η Θάλασσα του Αλατιού δεν δείχνει το πρόσωπό της στο φως της ημέρας. Τα έλκηθρα σταμάτησαν στην άκρη της και οι άντρες κοίταξαν γύρω τους χωρίς να καταλαβαίνουν πού τελειώνει το χιόνι και πού αρχίζει η λίμνη. Η νύχτα ήταν ξάστερη και η πιο παγερή του Στίλλβου. Ο ουρανός ήταν μαύρος και γεμάτος αστέρια, η επιφάνεια κάτω από τις μπότες τους γυάλιζε, και τα ίδια αστέρια κοιτούσαν πίσω απ' το έδαφος, όλο και πιο βαθιά, ώσπου οι Άνθρωσκοι ένιωσαν ότι στέκονταν πάνω στο κενό και ότι κάτι μέσα σε αυτό είχε αρχίσει να τους παρατηρεί.

Ο Ταντέο το αναγνώρισε αμέσως. Δέκα Στίλλβοι τον χώριζαν από εκείνη τη βραδιά, κι όμως η καρδιά του χτύπησε σαν να είχαν περάσει δέκα Σημάδες. Αφουγκράστηκε, χωρίς να ξέρει τι περίμενε να ακούσει. Μάλλον μια φλογέρα. Δεν ακούστηκε τίποτα, και το χειρότερο ήταν ότι ούτε αυτό τον τρόμαξε όσο έπρεπε. Είχε προετοιμαστεί για τον φόβο, και αντί γι' αυτόν βρήκε κάτι σαν ανακούφιση, την ανακούφιση ενός ταξιδιώτη που αναγνωρίζει επιτέλους την πόρτα του σπιτιού του.

«Είναι όμορφο», ψιθύρισε ο Νικολό δίπλα του.

«Μην το λες αυτό», είπε ο Γκουλιέλμο, και το χέρι του έσφιξε τον ώμο του παιδιού.

«Ο Λευκός Καθρέφτης», ψιθύρισε ο τροβαδούρος Φιορέντσο, με τα δάχτυλα πάνω στις χορδές.

Η Βιολάντε είχε προχωρήσει λίγα βήματα μπροστά. Το πρόσωπό της φωτιζόταν από ένα φως που ερχόταν από κάτω. «Δεν είναι αλάτι», είπε, σχεδόν χωρίς φωνή. «Δεν είναι μόνο αλάτι. Είναι κάτι που έσπασε πριν γεννηθεί ο κόσμος μας, και ό,τι έμεινε από αυτό, ακόμα μας παρατηρεί.»

Ο Ταντέο είχε ήδη κάνει τρία βήματα προς το κέντρο της λίμνης, χωρίς να το αποφασίσει, σαν να τον τραβούσε ένα νήμα. Ένιωσε το χέρι της στο μανίκι του. «Ταντέο.» Στάθηκε. Η κρούστα κάτω από τα πόδια του ήταν σκληρή και τέλεια και δεν έτριζε. Εκείνη τη στιγμή θα ήθελε να τρίξει.

«Σκάψτε!» φώναξε ο Ουγκολίνο.

Ο Ταντέο γύρισε και ύψωσε τη φωνή για πρώτη φορά σε όλο το ταξίδι. «Άρχοντά μου, αν υπάρχει λίγη λογική ακόμα μέσα σου, γύρνα πίσω. Εδώ δεν υπάρχει θησαυρός. Μόνο καταχθόνια φυλακή.»

«Σκάψτε!»

Οι αξίνες χτυπούσαν το αλάτι σαν σφυριά πάνω σε κόκαλο. Έσκαψαν μία οργιά, μετά δύο, και τα έλκηθρα γέμισαν με σωρούς λευκής κρούστας. Στην τέταρτη οργιά η αξίνα ενός στρατιώτη βούτηξε σε κάτι μαύρο και λείο, και από κάτω ανέβηκε ένα φως που δεν ήταν του φεγγαριού.

Ήταν θρύψαλα γυαλιού, τεράστια και ακανόνιστα, ενσωματωμένα στο στρώμα του άλατος. Μέσα τους ζωντάνευαν οράματα που μάτι θνητού δεν είχε ξαναδεί. Ο στρατιώτης έσκυψε να κοιτάξει και δεν σηκώθηκε ποτέ. Έμεινε καθισμένος στο χείλος της τρύπας με το πρόσωπο στραμμένο προς τα κάτω, και το αλάτι άρχισε να ανεβαίνει στο δέρμα του, όπως ανεβαίνει το νερό στο σφουγγάρι. Οι άντρες γύρω του σταμάτησαν να σκάβουν. Κανείς δεν τον άγγιξε.

Τότε η γη έτριξε.

Ο Ταντέο το είχε δει μια φορά, δέκα Στίλλβους πριν, και είχε περάσει δέκα Στίλλβους προσπαθώντας να πείσει τον εαυτό του ότι το είχε φανταστεί. Η επιφάνεια της λίμνης ράγισε σαν παγωμένο ποτάμι την Ανθεστηριώνη, και από τα ρήγματα ανέβηκε ένα σώμα. Ήταν χλωμό σαν κόκαλο και σκεπασμένο με κρούστα άλατος, και έμοιαζε περισσότερο με πύργο που κατέρρευσε και σέρνεται παρά με τέρας. Είχε μήκος εκατόν πενήντα οργιές και πάνω από είκοσι πλάτος, και η μία του άκρη ήταν ένα στόμα γεμάτο δόντια. Όταν άνοιξε, η νύχτα έγινε ακόμα πιο μαύρη από τη σκιά του.

Ο Αλατοσκώληκας δεν βρυχήθηκε. Όσοι έχουν δει τον Έοθας ξέρουν ότι τα μεγαλύτερα πλάσματα δεν βρυχώνται, γιατί δεν έχουν ανάγκη να αναγγείλουν τίποτα. Έπεσε πάνω στην πρώτη γραμμή του στρατού και την έσβησε όπως η παλίρροια σβήνει τα σημάδια στην άμμο. Όσοι δεν πνίγηκαν στο αλάτι που σκόρπισε, το είδαν να φυτρώνει πάνω στα σώματά τους. Οι άντρες έμεναν όρθιοι για μια στιγμή, γίνονταν λευκοί και ανάλαφροι, και διαλύονταν.

«Φωτιά!» βρυχήθηκε ο Γκουλιέλμο Μαρτέλλι.

Ήταν η πρώτη φορά που ο Ταντέο άκουγε τον λοχαγό να κραυγάζει. Ο γερο-λοχαγός είχε ξεχάσει την ηλικία του και τον φόβο του, και μέσα σε δέκα χτύπους της καρδιάς είχε μετατρέψει σαράντα τρομοκρατημένους άντρες σε στρατό. «Τα βαρέλια! Κυλήστε τα βαρέλια με το λάδι! Στον δακτύλιο! Δαυλούς όποιος μπορεί να βαστάξει!»

Τα βαρέλια που προορίζονταν για τους δαυλούς της επιστροφής κύλησαν πάνω στην κρούστα και ράγισαν, και το λάδι απλώθηκε σε μια μαύρη, γυαλιστερή ζώνη ανάμεσα στους ζωντανούς και στο εφιαλτικό μεγαθήριο. Ένας δαυλός έπεσε. Η φλόγα έτρεξε προς τα έξω με ένα βαθύ, υγρό βρυχηθμό, και για πρώτη φορά εκείνη τη νύχτα η Θάλασσα του Αλατιού πήρε χρώμα. Η φωτιά έγινε τείχος, ένα τείχος από πορτοκαλί και μαύρο που φώτισε το αδιανόητο σώμα του πλάσματος από άκρη σε άκρη και έδειξε στους Ανθρώσκους όλη την έκταση αυτού που αντιμετώπιζαν.

Ο Αλατοσκώληκας υποχώρησε. Δεν ήταν φόβος. Ήταν περιέργεια, η περιέργεια ενός πράγματος που δεν έχει νιώσει ζέστη εδώ και χιλιετίες. Η κρούστα της κεφαλής του ράγισε σε χιλιάδες σημεία και ανάμεσα στις ρωγμές φάνηκε μια σάρκα χλωμή και υγρή, σαν κοιλιά νεκρού ψαριού. Οι άντρες ούρλιαξαν από ενθουσιασμό. «Τον πληγώσαμε!» φώναξε κάποιος. «Τον πληγώσαμε, κύριε!»

Ο Ταντέο δεν φώναξε. Παρακολουθούσε το αλάτι. Στις ρωγμές, εκεί που η σάρκα είχε φανεί, το λευκό ήδη ανέβαινε από κάτω, αθόρυβα, και έκλεινε τις πληγές όπως το νερό εξαφανίζει τις αυλακιές της λάσπης.

«Φύγετε!» φώναξε. «Αφήστε τα έλκηθρα! Τρέξτε προς τα πεύκα!»

Κανείς δεν τον άκουσε. Το τέρας βούτηξε.

Η λίμνη κατάπιε το σώμα του με τη ροή ενός ποταμού που στέλνεται πίσω στη θάλασσα, και για έναν χτύπο της καρδιά, τα πάντα γαλήνεψαν. Ύστερα η γη κάτω από τα έλκηθρα ύψωσε το κεφάλι της. Ο Αλατοσκώληκας ξεπήδησε ακριβώς κάτω από την πρώτη σειρά, εκεί που τα τέσσερα άλογα στέκονταν δεμένα, παίρνοντας μαζί του τρία έλκηθρα, μια ομάδα αντρών που τα φύλαγαν και τρία από τα τέσσερα ζώα, ολόκληρα, με τα σκοινιά και τα λουριά τους, πρώτα κομματιάζοντάς τους με τα υπερφυσικά σαγόνια του, κι έπειτα καταβροχθίζοντάς τους στα βάθη της φοβερής κοιλιάς του. Τα άλογα δεν πρόλαβαν να ουρλιάξουν. Το τέταρτο, ένα σταχτί κοκαλιάρικο ζώο που οι στρατιώτες το έλεγαν Μπρούνο, τινάχτηκε από την παγίδα του ζυγού και έτρεξε τυφλά, με τα μάτια ολόλευκα, ώσπου ο Ταντέο το πρόλαβε πιάνοντας το από τα ηνία.

Η αντίδρασή του ήταν στιγμιαία, δίχως να σκεφτεί. Έτσι αντιδρά ένας Ιχνευτής – έσωσε ό,τι μπορούσε να σωθεί. Έσυρε το άλογο ως τα πεύκα, το έδεσε σε ένα κλαδί με χέρια που έτρεμαν και γύρισε στη μάχη, κι αυτό ήταν η πράξη που κανένας δεν θα του χρεώσει ποτέ, ούτε αυτός ο ίδιος.

Δεν είχαν μείνει παρά είκοσι άντρες όρθιοι. Ο Γκουλιέλμο είχε σταθεί στο κέντρο της φλεγόμενης ζώνης, με το σπαθί σηκωμένο και το γέρικο πρόσωπό του ιδρωμένο μα περήφανο. «Τα τσεκούρια!» φώναξε. «Στο πλευρό του! Κόψτε το εκεί που έφτασε το λάδι! Αν δεν μπορούμε να το σκοτώσουμε, ας το καθυστερήσουμε!»

«Λοχαγέ!» ούρλιαξε ο Νικολό.

Ο Γκουλιέλμο γύρισε μία φορά το κεφάλι. Κοίταξε το παιδί, τα αφτιά που στέκονταν αλλιώτικα, το πρόσωπό του. Δεν είπε «τρέξε» ούτε «σ' αγαπώ», γιατί ήταν άντρες που δεν είχαν μάθει αυτές τις λέξεις.: «Γράψε το όνομά μου.» Μόνο αυτό πρόλαβε να ξεστομίσει.

Μετά όρμησε, και μαζί του όρμησαν δεκαεφτά τρελοί άντρες που δεν είχαν πια τίποτα να χάσουν. Τα τσεκούρια τους χτύπησαν το πλευρό του τέρατος με ήχο σαν σφυριά σε καμπάνα. Για μια ανάσα η κρούστα έσπασε, και ο Γκουλιέλμο, σκαρφαλωμένος στη ράχη του πλάσματος με το σπαθί του χωμένο ως τη λαβή στη χλωμή σάρκα, έμοιαζε με ένα μικρό φως σε ένα μακρινό όρος. Ύστερα το τεράστιο στόμα γύρισε προς τα πίσω. Το σπαθί έμεινε εκεί, να λάμπει στο αλάτι.

Ο Νικολό έκλαιγε χωρίς ήχο. Ο Ταντέο τον κράτησε από το γιακά, με τον ίδιο τρόπο που ο λοχαγός είχε κρατήσει τον γιο του μια ζωή.

Και τότε, μέσα στο χάος, ακούστηκε μουσική.

Ο Φιορέντσο είχε σταθεί όρθιος στη μέση της λίμνης, με το λαούτο στην αγκαλιά, και τραγουδούσε. Η φωνή του ήταν ψηλή, βραχνή και λυγισμένη, και κανείς δεν την άκουγε, γιατί ο ήχος εδώ έπεφτε και πέθαινε. Αλλά ο Αλατοσκώληκας την άκουσε. Το τεράστιο κεφάλι γύρισε αργά προς εκείνη την ανεπαίσθητη διαταραχή στον αέρα, σαν ζώο που μυρίζει κάτι παλιό και ξεχασμένο, και έσκυψε προς τον τροβαδούρο με μια σχεδόν τρυφερή προσοχή. Ο Φιορέντσο δεν σταμάτησε. Τραγούδησε ως το τέλος του στίχου. Το αλάτι τον πρόλαβε στη μέση της νότας.

Αυτό ήταν που έδωσε στους ζωντανούς τον χρόνο να τρέξουν.

Ο Ουγκολίνο δεν είχε τρέξει. Στεκόταν στο χείλος της τρύπας με το πρόσωπο λευκό από αλάτι και φως, και κρατούσε τη Βιολάντε από τα μαλλιά, με τη λεπίδα πιεσμένη στον λαιμό της. Γύρω του τα πτώματα κείτονταν σαν κόκαλα μιας άλλης εποχής, και ο άρχοντας δεν τα έβλεπε. Έβλεπε μόνο το γυαλί.

«Κοίτα!» Η φωνή του ήταν ξύλινη. «Κοίτα μέσα, Μαγγάνισα. Στρέψε τη θέλησή σου στη Ζεστρεκάνη, όπως λένε οι σοφοί. Δείξε μου την ισχύ. Δώσε μου αυτό που φυλάει το κτήνος, ειδάλλως η αδελφή σου θα πεθάνει σε μια τρύπα, και μετά θα πεθάνεις κι εσύ.»

«Μην το κάνεις», είπε ο Ταντέο. Η φωνή του έτρεμε. «Βιολάντε. Μην κοιτάξεις.»

Εκείνη τον κοίταξε μία στιγμή, με τα μάτια του παλιού ασημιού, και ο Ταντέο κατάλαβε ότι είχε ήδη αποφασίσει.

Έστρεψε το πρόσωπο προς το γυαλί και η νύχτα ησύχασε.

Ο Αλατοσκώληκας πάγωσε στη μέση του τραγουδιού. Το κεφάλι του έμεινε ακίνητο πάνω από τους νεκρούς, και η σκιά του σταμάτησε να τρέμει. Η φωτιά που έκαιγε γύρω από τη λίμνη χαμήλωσε, και ο Ταντέο ένιωσε τον αέρα να γίνεται βαρύς και πυκνός. Η Βιολάντε είχε τα μάτια ολόλευκα, όχι από αλάτι αλλά από φως, και τα χείλη της σχημάτιζαν λέξεις, μα η φωνή που ακούστηκε δεν ήταν δική της, ούτε Ανθρώσκινη.

«Βλέπω. Βλέπω οχτώ σκιές γύρω από ένα κενό. Η μία γέρνει προς εμένα και με κοιτά. Η Δε⁝Βα, λέει. Με θυμάται. Και πίσω της, εκεί όπου ποτέ δεν έπρεπε να φτάνει το βλέμμα κανενός, κάτι μας κοιτά κι αυτό. Εδώ δεν υπάρχει πηγή δύναμης. Υπάρχει παράθυρο, και στην άλλη του μεριά κάθεται το Μίασμα, αυτό που κάποτε ξεκίνησε τον Αόρατο Πόλεμο.»

«Το σκουλήκι δεν φυλάει τον θησαυρό από τους Ανθρώσκους. Φυλάει τους Ανθρώσκους από το Κάτοπτρο, και τρέφεται από τα πρόσωπα εκείνων που έρχονται να κοιτάξουν. Αλλά είναι κουρασμένο. Δισεκατομμύρια επί δισεκατομμυρίων χρόνια είναι πολλά ακόμα και για κάτι αθάνατο. Κάποιος πρέπει να σταθεί απέναντι σε αυτό που κοιτά, ειδάλλως το παράθυρο θα ανοίξει.»

Ο Ταντέο δεν άκουγε πια. Λίγο μπροστά στα πόδια του το έδαφος είχε ραγίσει, και από μια πελώρια τρύπα αναδύθηκαν δεκάδες λευκά αγάλματα. Τα χαρακτηριστικά τους είχαν προ πολλού αλλοιωθεί από τον άνεμο και τον χρόνο, μα δεν υπήρχε αμφιβολία ότι επρόκειτο για Μαγγανιστές, τυχοδιώκτες ή σοφούς, όλοι με βλέμμα ήρεμο στραμμένο προς τον ουρανό. Ανάμεσά τους, λίγα βήματα από το σημείο όπου είχε σταθεί ο ίδιος δέκα Στίλλβους πριν, υπήρχε μία μορφή μικρότερη από τις άλλες. Ήταν αδύνατη και λυγισμένη προς τα πίσω, και κρατούσε κάτι μικρό και μακρύ ακουμπισμένο στα χείλη, σαν να είχε σταματήσει στη μέση μιας μελωδίας.

Δεν θυμόταν πώς διέσχισε την απόσταση. Θυμόταν μόνο ότι γονάτισε μπροστά του, ότι τα μάτια ήταν κλειστά και ότι ο Μπενεδέτο χαμογελούσε. Χαμογελούσε, όχι με την προσμονή του θανάτου, αλλά όπως τότε που ήταν παιδί και τηρούσε τα πάντα σαν την πρώτη φορά.

«Δεν το ήθελα», είπε ο Ταντέο, και τα δάκρυα του κύλησαν στο παγωμένο μάγουλο. «Έτρεξα. Σου γύρισα την πλάτη. Το’σκασα.»

Το πρόσωπο του αδελφού του δεν τον άκουσε. Ήταν γαλήνιο, και αυτή ήταν η χειρότερη τιμωρία. Η φλογέρα στα δάχτυλά του ήταν από αλάτι, και όταν ο Ταντέο την άγγιξε, ένας λεπτός, αδύναμος ήχος βγήκε από την τρύπα της, σαν ανάσα, σαν να ήταν ακόμα εκεί κάπου μέσα ο ίδιος και να μην είχε χαθεί εντελώς.

Έσπασε προσεκτικά τη φλογέρα από τα δάχτυλα του αγάλματος, δίχως να καταστρέψει οτιδήποτε άλλο.

Η Βιολάντε στράφηκε προς εκείνον. Τα μάτια της είχαν ξαναβρεί το ασημί τους, και το βλέμμα της είχε επανέλθει –αυτό ενός φοβισμένου κοριτσιού, παρά μιας ώριμης Μαγγάνισας.

«Η αδελφή μου», είπε. «Αν δεν βγω από εδώ, θα την ξεχάσουν σε εκείνο το κελί.»

«Θα τη βρω.»

«Θα προσπαθήσεις.» Χαμογέλασε πικρά. «Είσαι Ιχνευτής, Ταντέο. Ξέρεις να βρίσκεις πράγματα χαμένα. Αυτό που δεν έχεις μάθει είναι να τα κρατάς.»

Έβγαλε το μάλλινο κορδόνι από τον λαιμό της, με τους δεκάδες κόμπους και τα ξεθωριασμένα κομμάτια ύφασμα, και το ζούπηξε στις παλάμες του. Ήταν ακόμα ζεστό. «Κράτα τα. Όλα. Την Ιζόττα, το Σαν Μορέλλο, τη μητέρα μου. Αν δεν τα θυμάται κανείς, θα σβήσουν.»

«Άσε με να μείνω εγώ», είπε εκείνος. «Εσύ έχεις αδελφή. Εγώ δεν έχω κανέναν. Αυτό το μέρος με ξέρει ήδη.»

«Δεν μπορείς, Ταντέο. Κοιτάς πάντα στο πλάι. Δεν έχεις κοιτάξει ποτέ τίποτα ίσια στα μάτια, ούτε εμένα, ούτε τον άρχοντα, ούτε τον εαυτό σου. Για να σταθεί κάποιος εδώ, πρέπει να κοιτάξει πίσω στο Κάτοπτρο. Εγώ μπορώ.» Έκανε ένα βήμα προς τη λίμνη. «Δεν θα σε αφήσω να επιλέξεις να μείνεις. Δεν είναι θέση που επιλέγεται, μα που υπηρετείται.»

Εκείνη τη στιγμή ο Ουγκολίνο ούρλιαξε.

Δεν είχε ακούσει τίποτα από όσα ειπώθηκαν. Έβλεπε μόνο το φως που έβγαινε από το γυαλί, το φως της αστείρευτης δύναμης, και είχε αφήσει τη Βιολάντε και τη λεπίδα του και είχε αρχίσει να τρέχει προς την τρύπα με τα χέρια απλωμένα, όπως τρέχουν τα παιδιά προς ό,τι τους έχει υποσχεθεί κανείς. «Δικό μου!» ούρλιαζε. «Είναι δικό μου, δικό μου!» Έπεσε στα γόνατα μέσα στα θρύψαλα. Ξερίζωσε ένα κομμάτι γυαλιού από το αλάτι με τα γυμνά του δάχτυλα, βλέποντάς τα να σκίζονται και να τρέχει αίμα, μα δεν τον ένοιαζε. Μετά, ο Ουγκολίνο ντελ Ντάρατσο κοίταξε μέσα στο γυαλί.

Το πρόσωπό του λύθηκε. Ό,τι είδε εκεί, αυτό για το οποίο είχε σκοτώσει τον αδελφό του και είχε στερήσει το ψωμί από τα παιδιά του, δεν ήταν η δύναμη. Ήταν κάτι μεγαλύτερο και πολύ πιο ήρεμο, κάτι που δεν είχε ανάγκη από όνομα, από ταφόπλακα, από φόβο. Ο άρχοντας χαμογέλασε, ένα χαμόγελο γλυκό και κενό, και ψιθύρισε: «Ω.»

Η Βιολάντε τον κοίταζε.

«Πάρε», είπε, «ό,τι ζήτησες.»

Και άφησε το σκουλήκι να κινηθεί.

Δεν ακολούθησε μάχη, αλλά σφαγή. Το τεράστιο κεφάλι κατέβηκε προς την τρύπα όπως η παλίρροια στην ακτή. Το θεόρατο στόμα άνοιξε πάνω από τον άρχοντα που στεκόταν γονατιστός με ένα θρύψαλο γυαλιού στη γροθιά του, και τον κατάπιε ολόκληρο, με το αίμα, το χαμόγελο και το φως του. Το θρύψαλο έλαμψε μια τελευταία φορά μέσα στο σκοτάδι του λαιμού, σαν αστέρι που βυθίζεται, και μετά έσβησε. Ο Ουγκολίνο ντελ Ντάρατσο, ο τρίτος γιος, αυτός που φοβόταν πάνω από όλα να ξεχαστεί, έγινε το πιο ανώνυμο πράγμα στον κόσμο. Τροφή.

Μετά, για πρώτη φορά εκείνη τη νύχτα, η λίμνη ησύχασε.

Ο Αλατοσκώληκας έμεινε ακίνητος με το κεφάλι χαμηλωμένο, γεμάτος, πλήρης, με τη γλυκιά και αναίσθητη βαρύτητα του πλάσματος που έχει χορτάσει. Οι έξι τελευταίοι στρατιώτες είχαν σταματήσει να τρέχουν και στέκονταν στην άκρη, με τα όπλα να κρέμονται από τα χέρια τους, κοιτάζοντας το τέρας που πια δεν τους παρατηρούσε.

Η Βιολάντε πλησίασε το γυαλί.

«Φύγε», είπε στον Ταντέο, χωρίς να γυρίσει. «Φύγε πριν το Κάτοπτρο αρχίσει να σε παρατηρεί.»

Ακούμπησε την παλάμη της πάνω στο θρύψαλο, εκεί όπου ο Ουγκολίνο είχε ξεριζώσει το δικό του, και το φως ανέβηκε από το γυαλί σκεπάζοντας το χέρι της. Ο Ταντέο περίμενε το αλάτι. Περίμενε να τη δει να γίνεται άγαλμα, να παίρνει τη θέση της ανάμεσα στους Μαγγανιστές και τους σοφούς που κοιτούσαν τον ουρανό. Αλλά το αλάτι δεν ήρθε. Το φως ανέβηκε από το χέρι στον καρπό, από τον καρπό στον ώμο, και η μορφή της έγινε διάφανη, σαν να τη σχεδίαζε κάποιος με νερό, και ύστερα δεν ήταν πια εκεί. Στο γυαλί έμεινε μόνο το αποτύπωμα μιας παλάμης, ζεστό και αχνό. Ο Αλατοσκώληκας έσκυψε το κεφάλι του πάνω του, όπως σκύβει ένα σκυλί πάνω στον τάφο του κυρίου του.

Ο Ταντέο δεν φώναξε το όνομά της. Ήξερε ότι δεν θα απαντούσε.

Σηκώθηκε με το κορδόνι στη μία γροθιά και τη φλογέρα στην άλλη. Δεν έτρεξε, μα περπάτησε. Πήρε τον Νικολό από το μπράτσο, που κοιτούσε ακόμα το σημείο όπου ο πατέρας του είχε χαθεί, και οι έξι στρατιώτες τους ακολούθησαν μηχανικά. Δεν γύρισε να κοιτάξει, γιατί ήξερε τι θα έβλεπε και ήξερε ότι δεν θα το ξεχνούσε ποτέ.

Στα πεύκα ο Μπρούνο περίμενε, δεμένος στον κλάδο του, με τα ισχνά πλευρά του να ανεβοκατεβαίνουν τρομαγμένα. Ήταν το μοναδικό άτι που είχε επιζήσει από τα τέσσερα που είχαν ξεκινήσει από τον Πετρόστομο. Ο Ταντέο ανέβασε τον Νικολό στη ράχη του και κατόπιν ο ίδιος με ένα σάλτο. Τα πόδια του αλόγου έτρεμαν από την πείνα και την κούραση.

Οι έξι στρατιώτες πήραν τον δρόμο του γυρισμού, προς την ανατολή και τον Πετρόστομο. Τρεις από αυτούς έφτασαν ζωντανοί, δεκαήμερα αργότερα, και έλεγαν την ιστορία σε όποιον ήθελε να ακούσει. Κανείς δεν τους πίστεψε, και οι δύο τελευταίοι πέθαναν πριν ο Στίλλβος φύγει και μπει η Ανθεστηριώνη.

Ο Ταντέο κατευθύνθηκε προς το κάστρο, το άλογο όμως δεν γύρισε μαζί του.

Δεν ξέρει κανείς τι ένιωσε το ζώο. Ίσως μύριζε κάτι που οι Άνθρωσκοι αδυνατούν, κάποια υπόσχεση στον άνεμο που ερχόταν από τον βορρά, από εκεί που ο Στίλλβος δεν είχε φτάσει ακόμα. Ο Μπρούνο έστριψε το κεφάλι του προς τα εκεί, κι ο Ταντέο έσφιξε τα ηνία, μα ύστερα τα χαλάρωσε. Για πρώτη φορά εδώ και δέκα Στίλλβους άφησε κάποιον άλλον να διαλέξει τον δρόμο, και αυτός ο κάποιος διάλεξε τη ζωή.

Προχώρησαν βόρεια ολόκληρη τη νύχτα. Τα αστέρια ήταν ακόμα εκεί, και αρχικά τα κοίταξε πλάγια, όπως πάντα. Όμως μετά, ενθυμούμενος τα λόγια εκείνης , ο Ταντέο ανασήκωσε το κεφάλι και κοίταξε ίσια.

Το χιόνι έγινε μαλακό πριν χαράξει. Λιωμένο νερό έτρεξε κάτω από τα πέταλα, και κάπου μακριά ένα πουλί, το πρώτο που είχαν ακούσει εδώ και τρία δεκαήμερα, τιτίβιζε σαν κάτι να ρωτά. Ο Νικολό κοιμόταν στην αγκαλιά του με το πρόσωπο κρυμμένο στον μανδύα. Ο Ιχνευτής κράτησε τη φλογέρα στο στόμα του, και ο άνεμος πέρασε από την τρύπα της βγάζοντας μια νότα, μόνο μία, καθαρή και χαμηλή, σαν κάποιος να απαντούσε από πολύ μακριά.

Θα τον ακολουθούσε από τότε. Ο Ταντέο το κατάλαβε αργότερα, και δεν θα το έλεγε σε κανέναν.

Στον Πετρόστομο ο Στίλλβος δεν είχε ακόμα τελειώσει.

Ο Κόμης Αλμπέρικο ανέβηκε στον βράχο την εικοστή πέμπτη μέρα, με τρεις χιλιάδες ξίφη και ένα έγγραφο υπογεγραμμένο από έναν νεκρό που είχε υποσχεθεί να μην αντισταθεί. Δεν βρήκε τον Ουγκολίνο ντελ Ντάρατσο. Βρήκε ένα κάστρο με ανοιχτές πύλες, μια γέρικη εκκλησιά και δύο εκατοντάδες γυναίκες που τον κοίταζαν αμίλητες, με τις μαύρες κόγχες των ματιών τους να δηλώνουν πείνα –και τρόμο. Έβαλε διοικητή του βράχου τον εξάδελφό του, έναν νεαρό ευγενή με λευκά χέρια και γλυκά μάτια, που τον έλεγαν Μπονιφάτσιο, και έφυγε με το στράτευμά του πριν ο πάγος ξαναπάρει τους δρόμους. Οι αποθήκες δεν είχαν σιτάρι. Ο Λιμός δεν πεθαίνει με έναν θάνατο, και δεν σταμάτησε ούτε εκεί, ούτε στα χωριά, ούτε στα νότια, όπου οι Άνθρωσκοι άρχισαν να κοιτάζονται στις φωτιές με τη νηφάλια ματιά που ξέρουν όσοι έχουν καταλάβει τι έρχεται. Όταν η Ανθεστηριώνη έφτασε λίγο πιο ζεστή από όσο κανείς θυμόταν, οι γηραιοί ψιθύρισαν ότι κάτι είχε αλλάξει στον ουρανό, αλλά δεν ήξεραν τι.

Στα κάτω δωμάτια του Πετρόστομου, εκεί που δεν υπήρχαν παράθυρα, ένα κορίτσι δεκαεφτά ετών, που ο γέρος ιερέας είχε κρύψει πίσω από ένα σάπιο βαρέλι τη νύχτα που έφτασε ο στρατός, καθόταν και κοιτούσε το νερό της μεγάλης στέρνας.

Την έλεγαν Ιζόττα και δεν είχε βγει από εκεί από τότε που έφυγε η αδελφή της. Κάθε βράδυ έπαιρνε μια λυχνία και κατέβαινε στη στέρνα, χωρίς να ξέρει γιατί. Το νερό ήταν μαύρο και ακίνητο. Και κάποια νύχτα, ένα μήνα αφότου έσβησε η φωτιά πάνω στη λίμνη του Αλατιού, είδε το πρόσωπο της Βιολάντε να την κοιτάζει μέσα από τα νερά της στέρνας.

«Ιζόττα», είπε το πρόσωπο με τα χείλη του νερού. Η φωνή ήταν ίδια και ξένη. «Ιζόττα. Μην κοιτάς πίσω μου.»

Το κορίτσι κοίταξε πίσω της, κι αυτό ήταν το λάθος της.

Στον βράχο του Πετρόστομου, που οι πρόγονοι των Ντάρατσο είχαν ονομάσει έτσι γιατί από μακριά έμοιαζε με σαγόνι που χάσκει στον ουρανό, οι τοίχοι άρχισαν να ιδρώνουν αλάτι. Στους υπονόμους, κάτι που δεν ήταν ούτε ζωντανό ούτε νεκρό, πέρασε το χέρι του πάνω από τα παλιά θεμέλια, ψιθυρίζοντας στο σκοτάδι: «Ο Λευκός Καθρέφτης ράγισε. Και ο βράχος, ανέκαθεν ήταν στόμα».

Βαθιά κάτω από τη Θάλασσα του Αλατιού, στο λευκό σκοτάδι, ο Αλατοσκώληκας κοιμόταν με το στομάχι γεμάτο. Μέσα του, κάτω από τον πολτό του αλατιού και του αίματος, ένα θρύψαλο γυαλιού έλαμπε ακόμα, ανεπαίσθητα, σαν αστέρι που ακόμα έλαμπε.

Μια νύκτα, στο αποτύπωμα μιας παλάμης πάνω στο γυαλί, ένα μάτι ασημί άνοιξε και κοίταξε πίσω.

Οι έμποροι ξαναγύρισαν την Ανθεστηριώνη

Βρήκαν την ξερή λίμνη όπως πάντα, κατάλευκη και ήσυχη, και στη μέση της, ένα γυαλί με το αποτύπωμα ενός χεριού. Πήραν τα φτυάρια και γέμισαν τα κάρα τους με το πιο καθαρό αλάτι που είχαν δει ποτέ, πουλώντας το σε ταβέρνες και σφαγεία, σε κάστρα και καταυλισμούς, στα μήκη και τα πλάτη των εννέα-και-είκοσι Μεσόεθων Βασιλείων.

Λένε ότι έχει μια παράξενη γλυκύτητα, και ότι όσοι το δοκιμάζουν δεν μπορούν να πουν γιατί αισθάνονται μια γεύση οικία μα και άγνωστη, σαν το ζεστό χάδι Ανθρώσκου που έφυγε με λύπη…

Αριστοφάνης Μανδέλης ✨