29/12/1940 όταν ο Πρωτεύς τορπίλίσε την Σαρδηνία

«Ἐδῶ μένουμε τώρα,

αἰώνιοι φρουροὶ μὲς στοῦ μέσα πελάου τὴ γαλήνη,

κ᾿ ἐδῶ πιά, χαλινοὺς σὰ νὰ βάζουμε στὰ ἴδια τὰ κύματα

ποὺ μαίνονται ἀπάνω,

θὰ ὡριμάζουμε πάντα μία σκέψη

λυτρωμοῦ γιὰ τὴν ἅγια μας θάλασσα

ἀπ᾿ τὸ κόκκινο μάταιο πανὶ τῶν Λατίνων»

Άγγελος Σικελιανός, Έλληνας ποιητής (1884,1951)

Η καταρρακτώδης βροχή δεν είχε σταματήσει εδώ και ώρες στα στενά του Οτράντο. Μέσα από τα θηριώδη κύματα της αφρισμένης θάλασσας της Αδριατικής, ξεπρόβαλε το περισκόπιο του ελληνικού υποβρυχίου «Πρωτεύς» Υ3, που ταξίδευε με ταχύτητα τρείς κόμβους σε βάθος δεκατεσσάρων μέτρων, κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Ο πλωτάρχης Μιχαήλ Χατζηκωνσταντής, έστριψε το περισκόπιο εκατό ογδόντα μοίρες, προσπαθώντας να εντοπίσει κάποιο ιταλικό πλοίο.

Ήταν το πρωί της προπαραμονής της Πρωτοχρονιάς του 1940 και η Ελλάδα πολεμούσε την Ιταλία εδώ και σχεδόν δύο μήνες. Όταν τα πρώτα βλήματα του ιταλικού πυροβολικού, έπεσαν στα ελληνικά φυλάκια της ελληνοαλβανικής μεθορίου, όλοι θεωρούσαν πως η ιταλική πολεμική μηχανή θα διέλυε τους Έλληνες υπερασπιστές. Δεν είχε συμβεί όμως κάτι τέτοιο, η ελληνική άμυνα σε ξηρά, αέρα και θάλασσα, παρότι υστερούσε από μοντέρνο εξοπλισμό, δεν είχε καταρρεύσει και τώρα οι Ιταλοί υποχωρούσαν. Ειδικά τα υποβρύχια που διέθετε η Ελλάδα είχαν περάσει το όριο της επιχειρησιακής τους δράσης, καθώς είχαν ναυπηγηθεί στα τέλη της δεκαετίας του 1920 στην Νάντ. Όμως, οι Έλληνες κυβερνήτες είχαν καταφέρει να βυθίσουν ιταλικά οπλιταγωγά στην Αδριατική, αναγκάζοντας τους Ιταλούς να πάρουν στα σοβαρά τα ελληνικά υποβρύχια.

Ο καστανός τριαντατετράχρονος κυβερνήτης, εντόπισε έντεκα μίλια δυτικά από το νησί Σάσσωνα μια ιταλική νηοπομπή με τρία οπλιταγωγά και ένα συνοδευτικό τορπιλοβόλλο. Πρώτο πήγαινε το μεταγωγικό Σαρδηνία. Αμέσως το υποβρύχιο τέθηκε σε κατάσταση μάχης. Τρείς τορπίλες χιλίων πεντακοσίων κιλών η κάθε μία, φορτώθηκαν στους τορπιλοσωλήνες και ο πλωτάρχης στόχευσε το Σαρδηνία. Το μεταγωγικό ήταν σε απόσταση δυο χιλιάδων μέτρων και κινούνταν με ταχύτητα δέκα κόμβων.

Για λίγα δευτερόλεπτα δίστασε. Ήξερε τις δυνατότητες του υποβρυχίου του. Αν εκτόξευε και τις τρείς τορπίλες η πλώρη του υποβρυχίου θα ελάφραινε κατά τεσσεράμισι τόνους και το υποβρύχιο θα ανέβαινε στην επιφάνεια της θάλασσας. Πλέον τα σύγχρονα υποβρύχια είχαν δεξαμενές διακένων τορπίλων, κάτω από τους τορπιλοσωλήνες, οι οποίες γέμιζαν άμεσα με θαλασσινό νερό ίσο με το βάρος των τορπιλών που είχαν εκτοξευτεί, διατηρώντας την θέση του υποβρυχίου. Ο Πρωτεύς όμως δεν είχε τέτοιο σύστημα. Το πλήρωμα θα έπρεπε να ανοίξει χειροκίνητα τις βάνες και να γεμίσει τις δεξαμενές έρματος. Σκέφτηκε να πυροδοτήσει δύο ή μόνο μια τορπίλη, αλλά θα μειώνονταν το ποσοστό ευστοχίας και το οπλιταγωγό Σαρδηνία ήταν γεμάτο με πολεμοφόδια και με στρατιώτες της μεραρχίας πεζικού Λύκοι της Τοσκάνης, που κατευθύνονταν προς τους Έλληνες στρατιώτες, που πολεμούσαν στην Χειμάρρα. Δεν μπορούσε να τους αφήσει να αποβιβαστούν στις ακτές της Αλβανίας. Έριξε μια ματιά στο πλήρωμα του, στο κέντρο επιχειρήσεων. Όλοι τους ήταν περίπου στην ηλικία του. Στα πρόσωπα τους δεν είδε φόβο αλλά θάρρος. Όλοι τους ήξεραν τι έπρεπε να κάνουν.

«Έτοιμοι με τις βάνες έρματος», διάταξε ο πλωτάρχης.

Ένας ξανθός κελευστής και δυο αμούστακοι ναύτες κρατούσαν τις ατσαλένιες βάνες, με τα ιδρωμένα χέρια τους.

Ο κυβερνήτης πήρε μια βαθιά ανάσα και είπε «πυρ ένα, πυρ δυο, πυρ τρία»

Τρείς τορπίλες που κουβαλούσαν τριακόσια δέκα κιλά εκρηκτικών, η κάθε μια τους, εκτοξεύτηκαν με ταχύτητα σαράντα τεσσάρων κόμβων, προς το οπλιταγωγό Σαρδηνία.

«Ανοίξτε τις βάνες», φώναξε ο πλωτάρχης αν και δεν χρειάζονταν γιατί το πλήρωμα τις είχε ήδη ανοίξει. Το αλμυρό νερό ήδη εισέρχονταν στα διαμερίσματα ζυγοστάθμισης.

Δυστυχώς όμως, η διαδικασία γεμίσματος έρματος θα διαρκούσε, τουλάχιστον τρία λεπτά. Όμως δεν είχαν τρία λεπτά. Ήδη η πλώρη του υποβρυχίου είχε πάρει ανηφορική κλίση και είχε αρχίσει να αναδύεται.

Με χοντρές στάλες ιδρώτα να αυλακώνουν το νεαρό μέτωπο του, ο κυβερνήτης έμεινε προσηλωμένος στην πορεία των τορπιλών του. Είδε δυο πίδακες νερού να εκρήγνυνται στην ίσαλο γραμμή του Σαρδηνία κοντά στην πλώρη του και το μεταγωγικό άρχισε να κλείνει προς τα αριστερά. Η τρίτη τορπίλη είχε αστοχήσει. Ένα χαμόγελο έκανε την εμφάνιση του, στο πρόσωπο του καστανού κυβερνήτη.

«Το πετύχαμε», είπε ο πλωτάρχης, καθώς το υποβρύχιο έχανε τελείως την ζυγοστάθμιση του και αναδύονταν μέσα από την αφρισμένη θάλασσα, σε απόσταση χιλίων πεντακοσίων μέτρων από το ιταλικό τορπιλοβόλο Αντάρης.

«Κατάδυση, κατάδυση», φώναξε ο κυβερνήτης, παρότι ήξερε πως το πλήρωμα του, θα έκανε ότι είναι ανθρωπίνως δυνατό.

Το τορπιλοβόλο Αντάρης έστριψε την πλώρη του, προς το ελληνικό υποβρύχιο, ενώ ταυτόχρονα ετοίμαζε τις βόμβες βυθού του. Στα αριστερά του έβλεπε το μεταγωγικό που συνόδευε να έχει πάρει μεγάλη κλίση. Έντεκα χιλιάδες τόνοι έμψυχου και άψυχου δυναμικού, θα βυθίζονταν κάτω από την φουρτουνιασμένη θάλασσα της Αδριατικής. Ο Ιταλός πλοίαρχος θυμήθηκε όταν πριν από δυο μήνες, στον Τάραντα, η ναυτική διοίκηση είχε ενημερώσει τους πλοιάρχους να μην ανησυχούν για τα ελληνικά υποβρύχια, καθώς ήταν γηραιά και δυσκίνητα. Δεν είχαν ασχοληθεί ούτε καν με το να εντοπίσουν την γεωγραφική θέση τους. Τόσο σίγουροι ήταν.

«Όλο το πηδάλιο στα δεξιά. Κράτει η δεξιά. Μέγιστη πρόσω η αριστερή», ούρλιαξε ο πλωτάρχης, προσπαθώντας να στρίψει το υποβρύχιο, ώστε να βρεθεί σε παράλληλη πορεία με το τορπιλοβόλο και να αποφύγει την σύγκρουση.

Ο νεαρός πηδαλιούχος, προσπάθησε με γρήγορες κινήσεις να εκτελέσει την διαταγή. Ο Πρωτεύς όμως ήταν βραδυκίνητος και το τορπιλοβόλο εφορμούσε με ταχύτητα εικοσιπέντε κόμβων. Ο Αντάρης εμβόλισε τον Πρωτεύς, λίγο μπροστά από τον υπερυψωμένο πυργίσκο του και σχεδόν τον έκοψε στα δύο, με την αιχμηρή ατσάλινη πλώρη του. Καθώς προσπερνούσε το διαλυμένο υποβρύχιο πυροδότησε δυο βόμβες βυθού, για να το αποτελειώσει.

Ο πλωτάρχης Μιχαήλ Χατζηκωνσταντής και τα σαράντα εφτά μέλη του πληρώματος, ακολούθησαν τον Πρωτεύς, στον υδάτινο τάφο του, στα βάθη της Αδριατικής. Η θυσία τους όμως, για το υπέρτατο αγαθό της ελευθερίας, δεν ξεχάστηκε. Ενέπνευσε τον Ελληνικό λαό και κάθε λαό που καταδυναστεύεται, να πολεμήσει για την ελευθερία του.

Γεώργιος Παλαιστής 🌹