Όταν η άνοια επισκέπτεται το έτερον ήμισυ...

«Υγεία και νους εσθλά τω βίω δύο.

Υγεία και μυαλό είναι δυο θαυμαστά πράγματα στη ζωή.»

Μένανδρος, Αρχαίος Έλληνας ποιητής (4ος αιών π.Χ.)

Θεσσαλονίκη, Άνω Πόλη, 18:30', 21 Σεπτεμβρίου 2024

Η μελαχρινή χαμογελαστή γυναίκα εισήλθε στο ευρύχωρο διαμέρισμα του δεύτερου ορόφου της ανακαινισμένης πολυκατοικίας επί της οδού Ολυμπιάδος.

Την υποδέχτηκε πυκνός γκρι καπνός που ερχόταν από την κουζίνα και η έντονη οσμή του καμένου κρέατος.

Από το καθιστικό ακουγόταν καθαρά, η στεντόρεια φωνή του παρουσιαστή του απογευματινού δελτίου ειδήσεων, που απαριθμούσε τις ελλείψεις που έχουν τα νοσοκομεία σε προσωπικό και υλικοτεχνική υποδομή.

Η τηλεόραση έπαιζε στην διαπασών, επειδή ο σύζυγός της, ο Εμμανουήλ, ετών ενενήντα δύο, δεν άκουγε πλέον καθόλου καλά.

Αμέσως, πέταξε τις χάρτινες σακούλες από το σουπερμάρκετ και έτρεξε κατάχλωμη στην κουζίνα.

Ήταν λες και όλο το δωμάτιο το είχε καλύψει μια πυκνή γκρίζα ομίχλη.

Μόνο με την αίσθηση της αφής και του γνώριμου χώρου, η εβδομηντάχρονη Χαρίκλεια άνοιξε διάπλατα την μπαλκονόπορτα και το παράθυρο.

Μέσα σε ένα λεπτό είχε καθαρίσει κάπως το δωμάτιο της κουζίνας. Είδε πως στο μεγάλο μάτι της ηλεκτρικής κουζίνας υπήρχε το ανοξείδωτο τηγάνι της με υπολείμματα φαγητού.

Πρέπει να ήταν τα λουκάνικα με πράσο, που τους είχε φέρει από τα Χανιά ο γιος τους, ο Θανάσης.

Στη γωνία δίπλα στο διπλό ψυγείο υπήρχε ένας κόκκινος πυροσβεστήρας.

Ο Θανάσης είχε εγκαταστήσει εδώ και λίγους μήνες, από έναν επαγγελματικό πυροσβεστήρα σε κάθε δωμάτιο του πατρικού σπιτιού.

Η Χαρίκλεια με ψυχραιμία άρπαξε τον πυροσβεστήρα, αφαίρεσε την περόνη ασφάλειας και σημάδεψε. Ένας πηχτός λευκός αφρός κάλυψε την ηλεκτρική κουζίνα από κάτω μέχρι πάνω.

Πλησίασε και έσβησε το πυρωμένο μεγάλο μάτι της κουζίνας.

Πήρε το τηγάνι και το τοποθέτησε μέσα στον αψεγάδιαστο μαρμάρινο νεροχύτη.

Πήρε μια βαθιά ανάσα και έμεινε για ένα λεπτό στη θέση της, καθώς κοίταζε τον καπνό και τον αφρό που είχαν κυριέψει την κουζίνα της.

Πριν από μία ώρα, που είχε φύγει για να πάει στο σουπερμάρκετ, όλα ήταν στην εντέλεια.

Τώρα θα χρειαζόταν το υπόλοιπο της ημέρας για να καθαρίσει.

Πάλι καλά που δεν πήγε για καφέ στη γειτόνισσα, την Θεοδοσία, που την είχε καλέσει όταν την είδε φορτωμένη με τα ψώνια της εβδομάδας.

Αλλιώς, το διαμέρισμά τους θα είχε γίνει φλαμπέ.

Βγήκε στο χολ και στον ηλεκτρικό πίνακα κατέβασε την ασφάλεια της κουζίνας.

Θα έπρεπε να πάρει τηλέφωνο τον Νίκο, τον ηλεκτρολόγο, ώστε να έρθει αύριο να δει αν είχε δημιουργηθεί κάποια βλάβη στα ηλεκτρολογικά του διαμερίσματος. Με τρεμάμενα βήματα κατευθύνθηκε προς το καθιστικό. Δεν ήξερε τι θα αντίκριζε.

Εδώ και δεκατρία χρόνια πάλευαν με τον καρκίνο της ουροδόχου κύστης που είχε εμφανιστεί στον σύζυγό της.

Τον τελευταίο χρόνο όμως είχε παρατηρήσει πως ο Εμμανουήλ, που είχε πάντα μνήμη ελέφαντα, είχε αρχίσει να ξεχνάει.

Στην αρχή δεν θυμόταν που είχε αφήσει το κινητό του, το πορτοφόλι του ή τα κλειδιά του σπιτιού.

Μετά, όμως, από λίγες εβδομάδες, άρχισε να μην θυμάται τα ονόματα ή τα πρόσωπα των πιο πρόσφατων γνωριμιών του.

Ο Θανάσης είχε έρθει για λίγες ημέρες να τους δει, καθώς ήταν αναπληρωτής δάσκαλος στα Χανιά. Όταν συνειδητοποίησε την κατάσταση του πατέρα του, τον πήγε κατευθείαν στον γιατρό.

Αφού έγιναν όλες οι εξετάσεις, τους κάλεσε ο ιατρός στο ευρύχωρο γραφείο του, καθώς ντύνονταν ο Εμμανουήλ στο διπλανό εξεταστήριο.

Γιος και μητέρα άκουσαν να αναφέρεται η λέξη άνοια από τα χείλη του κοκκινωπού ιατρού. Κοίταξαν τον οικογενειακό φίλο τους έντρομοι. Αυτό ήταν το μόνο που έλειπε από τη ζωή τους.

Μια ακόμα ανίατη ασθένεια.

Τους καθησύχασε εξηγώντας τους κάποια βασικά πράγματα για την άνοια.

Αρχικά, πως ο όρος άνοια αναφέρεται σε μια σειρά συμπτωμάτων που προκαλούνται από παθήσεις που καταστρέφουν τα εγκεφαλικά κύτταρα.

Τα συμπτώματα αυτά είναι καταρχήν η απώλεια της μνήμης και ακολουθεί η διαταραχή των λοιπών νοητικών λειτουργιών και η μείωση της καθημερινής λειτουργικότητας του ατόμου. Τους περιέγραψε πως η γνωστική πτώση της άνοιας έχει επτά φθίνοντα στάδια.

Από την εξέταση του Εμμανουήλ και τα αποτελέσματα των εξετάσεων, ήταν της άποψης πως ο ξάδερφός του ήταν στο στάδιο δύο, δηλαδή πολύ μέτρια νοητική απώλεια.

Σε αυτό το στάδιο ο ασθενής έχει ανεπάρκεια μνήμης, καθώς ξεχνά που έχει τοποθετήσει γνωστά αντικείμενα ή ξεχνά ονόματα που γνώριζε καλά μέχρι πρόσφατα. Ήταν σίγουρος πως με την κατάλληλη ήπια φαρμακευτική αγωγή, όπως τους αναστολείς της ακετυλοχολινεστεράσης, την δονεπεζίλη, την ριβαστιγμίνη και την γκαλανταμίνη, η κατάσταση του Εμμανουήλ θα έμενε σταθερή και θα εμφάνιζε σημάδια μικρής βελτίωσης μακροπρόθεσμα. Ταυτόχρονα, τους πρότεινε εναλλακτικές δραστηριότητες όπως το διάβασμα, τη λύση σταυρόλεξων, το σκάκι και την ήπια σωματική άσκηση, που μπορούν να ανανεώσουν σε ένα βαθμό τις νοητικές λειτουργίες των ασθενών και να βοηθήσουν στη διατήρηση της μνήμης τους.

Επίσης υπήρχαν και φάρμακα για την διαχείριση των δευτερογενών συμπτωμάτων της άνοιας, όπως η κατάθλιψη, το άγχος και η ψυχοκινητική ανησυχία. Δεν είχε δει όμως ίχνη κατάθλιψης στον ξάδερφό του, καθώς ο Εμμανουήλ του περιέγραφε με γλαφυρότητα τις χαμένες ευκαιρίες της ΑΕΚ στον κυριακάτικο αγώνα ποδοσφαίρου.

Τους επισήμανε πως, λόγω του καρκίνου του Εμμανουήλ, η διατροφή της οικογένειάς τους είχε ήδη προσαρμοστεί στα μεσογειακά πρότυπα, σύμφωνα με τις παροτρύνσεις των ιατρών. Είχαν ξεχάσει την κρεατοφαγία και είχαν επικεντρωθεί στα ψάρια, στα όσπρια και στα φρέσκα φρούτα και τα λαχανικά. Αυτό βοήθησε στη μείωση του εκφυλισμού των εγκεφαλικών κυττάρων του Εμμανουήλ.

Αλλιώς θα είχε εμφανίσει τα πρώτα συμπτώματα της άνοιας πριν από αρκετά χρόνια. Δυστυχώς, τους εξομολογήθηκε πως δεν υπήρχε μόνιμη θεραπεία για την άνοια. Τα φάρμακα όμως που τους πρότεινε, αν χορηγούνταν στα αρχικά στάδια, θα βοηθούσαν στη διατήρηση της ποιότητας ζωής του ξαδέρφου του αλλά και της οικογένειάς τους , καθώς θα είχαν να αντιμετωπίσουν ελάχιστες δύσκολες καταστάσεις.

Τους ενημέρωσε όμως, πως τα συμπτώματα που θα εμφάνιζε κατά καιρούς ο Εμμανουήλ, θα επιβάρυναν την ποιότητα ζωής του ίδιου αλλά και της οικογένειάς τους. Βέβαια, ομολόγησε πως εδώ και αρκετά χρόνια όλη η οικογένειά τους πάλευε με τον καρκίνο του Εμμανουήλ. Δεν τους φοβόταν, καθώς θα στέκονταν αγέρωχοι δίπλα στον άνθρωπό τους, σαν τον βράχο του Γιβραλτάρ, που τον χτυπάει συνεχώς αλύπητα ο Ατλαντικός ωκεανός.

Όλα έγιναν όπως τα περιέγραψε ο γιατρός Σταύρος.

Ευτυχώς, ο Εμμανουήλ αποδέχτηκε την νέα κατάσταση και τα καινούργια φάρμακα.

Έβαλαν στο πρόγραμμα το καθημερινό περπάτημα σε πάρκα και η Χαρίκλεια, στην έβδομη δεκαετία της, έμαθε να παίζει σκάκι μαζί με τον σύζυγό της και να τον κερδίζει πάντα, σε κάθε αγώνα. Όλα έβαιναν καλώς, αν εξαιρέσεις το ότι είχαν κλειδωθεί τρεις φορές έξω από το σπίτι τους, το ότι έχασε ο Εμμανουήλ τέσσερις φορές την ταυτότητά του και το ότι κάηκαν δύο μπρίκια ελληνικού καφέ.

Όπως είχε πει όμως ο ξάδερφος Σταύρος, στάθηκαν στο πλάι του ανθρώπου τους.

Μαζί στα καλά, μαζί και στα άσχημα.

Εισήλθε στο καθιστικό και είδε τον ασπρομάλλη σύζυγό της να έχει αποκοιμηθεί στο πλάι του καναπέ. Βολεύτηκε δίπλα του και έκλεισε τα καστανά μάτια της.

Σαράντα χρόνια γάμου υπήρχαν μεταξύ τους.

Χαμογέλασε καθώς θυμήθηκε τις καλές και τις άσχημες στιγμές της κοινής πορείας τους. Αποκοιμήθηκε και αυτή, καθώς ονειρευόταν τον μήνα του μέλιτός τους, στην γραφική Κέρκυρα, την 21 Σεπτεμβρίου του 1984.

Γιώργος Παλαιστής 🌹