Κριτική- παρουσίαση της ποιητικής συλλογής "Κίτρινη Αζαλέα"από τον Γιώργο Τσιβελέκο/ Ευαγγελία Αρβανίτη Μιχαλοπούλου 🌹

Κριτική-παρουσίαση της ποιητικής συλλογής "Κίτρινη Αζαλέα" (εκδ. Ενύπνιο, 2025) της Ευαγγελίας Αρβανίτη-Μιχαλοπούλου από τον Γιώργο Τσιβελέκο:

Η ποιητική κίτρινη αζαλέα -και όχι το σπάνιο, φυλλοβόλο ανθοφόρο φυτό με το έντονο άρωμα που εντοπίζεται μόνο στη Λέσβο- αποτελείται από 41 ποιήματα χωρισμένα σε πέντε ενότητες: Εκατόμβη εκατόμφυλλων ρόδων, Ψήγματα πρώιμης γραφής, Θαλασσογραφίες, Δώδεκα στιχοπλόκοι μήνες & Δεκαπενταύγουστος στη Λέσβο. Αυτή η κατηγοριοποίηση δείχνει πως η ποιήτρια ήθελε να οργανώσει θεματικά τα ποιήματά της, να τα εντάξει σε έναν κοινό νοηματικό άξονα κάθε φορά και να προσδώσει μια όμορφη δομή συνολικά.

Όπως ήδη προδιαθέτει ο τίτλος και το εξώφυλλο του βιβλίου με κυρίαρχο το αμφίσημο κίτρινο χρώμα και το εύθραυστο, εποχικό λουλούδι, στο περιεχόμενο κυριαρχεί η φθορά, η νοσταλγία και η μνήμη από τη μία πλευρά και ο στοχασμός, το φως και η ανθοφορία από την άλλη, αρκεί να εξαλειφθούν οι κακές προσωπικές και κοινωνικές συνήθειες του κόσμου, πολλές από τις οποίες θίγονται μέσα σε αυτές τις σελίδες. 

Η ποιήτρια μας προτρέπει να μην αντικαθιστούμε τις ελληνικές λέξεις με ξένες (π.χ. πιπερόριζα/τζίντζερ), να μην είμαστε υπερόπτες σαν παγώνια, να αγαπάμε αν θέλουμε να αναστηθούμε, να είμαστε δίκαιοι, αλτρουιστές, ηθικοί, ανθρώπινοι, να μην κυνηγάμε το εφήμερο με φτηνούς και αναξιοπρεπείς τρόπους, αλλά το άξιο, το σωστό, το διαχρονικό μένοντας πιστοί στις αξίες και τα ιδανικά μας...

Το "O tempora, o mores!" είναι μια λατινική φράση που σημαίνει "Ω καιροί, ω ήθη!" και χρησιμοποιείται για να εκφράσει αποτροπιασμό ή επικριτική έκπληξη για τις κακές συνήθειες, την ηθική παρακμή και τις πράξεις της εποχής, προερχόμενη από τον Κικέρωνα και συχνά χρησιμοποιούμενη με ειρωνικό/σαρκαστικό τόνο. Αυτό ακριβώς είναι που κάνει η ποιήτρια με τα ποιήματά της. Μάλιστα, το παραπάνω απόφθεγμα το παραθέτει ευθέως μόλις στο δεύτερο ποίημά της.

Το νόημα των ποιημάτων δεν προσφέρεται έτοιμο πολλές φορές, κάτι που σημαίνει πως ο αναγνώστης χρειάζεται να σταθεί στους στίχους και να συλλογιστεί ό,τι διαβάζει, για να το συλλάβει. Ίσως χρειαστεί να αναζητήσει και την έννοια κάποιων σπάνιων λέξεων που χρησιμοποιούνται. Η ποιήτρια, ούσα και φιλόλογος, αξιοποιεί την ελληνική γλώσσα στο έπακρον. Γι' αυτό, εξάλλου, χρησιμοποιεί και το πολυτονικό σύστημα.

Γενικά, ναι μεν γράφει ελεύθερα, αλλά ταυτόχρονα εντοπίζεται κι ένας ρυθμός, ένα μέτρο ενίοτε. Γεγονός είναι η επιρροή από αρκετούς παλιότερους μεγάλους Έλληνες ποιητές που υπάρχει στον τρόπο γραφής, στο ύφος της ποιήτριας. Το πιο σημαντικό, ωστόσο, είναι η ευαισθησία, η ευγένεια και η οξύνεια που τη διακατέχουν ως άνθρωπο και διακρίνονται και στα γραφόμενά της.

Της ευχόμαστε να βρει εύφορο έδαφος η Κίτρινη Αζαλέα της και να ανθίσει εντός πολλών αναγνωστών!

Αγαπημένο ποίημα (με άγγιξε πολύ και μου θύμισε τον Καβάφη):

ΜΗ ΦΕΥΓΕΙΣ ΩΡΑ ΟΜΟΡΦΗ

(Μαθήτρια στα δεκαεπτά 

δείλι Ιουνίου στην κάμαρη

του πατρικοῦ, ὅπου γεννήθηκα.)

Ἂς ἦταν νὰ μὴν τέλειωνε 

σήμερα ἐτούτ' ἡ ὥρα. 

Σε λίγο θἄχει ξεχαστεῖ, 

θὰ πέσει σκοτεινιά. 

Θὰ τρέξει τὸ ρολόι μου, 

θὰ εἶν' ἐννιὰ ἡ ὥρα.

Πρέπει νὰ μάθεις σήμερα, 

τὸ καθετί περνάει. 

Δὲν μένει σὰν ἐσὺ τὸ θές 

μὰ καὶ γι' αὐτό σ' ἀρέσει, 

γιατί νομίζεις, ἂν χαθεῖ, 

πώς κόπηκε στη μέση 

καὶ θὰ πιστεύεις τάχα 

πώς τὄκανε γιατί 

ὄμορφο κι ἀρεστό 

ἤθελε να 'ναι πάντα.

Ὅμως γελιέσαι. 

Τ' ὄμορφο μὲ τ' ἄσχημο βαδίζουν.

Κι ἐκεῖ ποὺ πᾶν ν' ἀγαπηθοῦν 

δὲν τὸ μποροῦν, χωρίζουν.

Εἶναι ἀτόφια ἡ ὀμορφιά 

τῆς βραδινῆς τῆς ὥρας, 

μὰ βλέπω νὰ τὴν κυνηγᾶ 

ἡ σκιὰ τῆς μαυροφόρας.

Δὲν τὴν ἐθέλω τὴ νυχτιά.

Θάταν καλό τό ἀποσπερνό

νὰ μὴν τῆς δίνει θέση.

Ὅμως ἀλλάζει σκηνικό, 

καὶ τ' ἀγαπῶ τὸ δειλινό, 

τὸ ὡραῖο, τὸ ἀληθινό, 

γιατί ταχιά περνάει 

καὶ μένω νὰ τὸ καρτερῶ, 

νὰ ξαναρθεῖ γιὰ νὰ χαρῶ 

τὴ γλύκα τήν κομμένη, 

ποὺ μονάχα ἔτσι γλύκα μένει.

Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου:

Ἐ, σεῖς ὀρφανεμένες μνῆμες,

ροδαμοί ἄγριας ΚΙΤΡΙΝΗΣ ΑΖΑΛΕΑΣ

στῆς ἀναπόλησης τὸ θυμητάρι

ἀναζητῆστε νέα δρομολόγια

στοῦ νόστου τὶς κοσμογραμμές

γιὰ τὸν ἀνώτατο κόρυμβο.

Αὐτὴ τὴ φορά, εἶπα, δὲν θὰ δακρύσω

μά ἡ συγκίνηση ἐπέπληξε

δάκρυ ἑτοιμόρροπο,

δειλὰ ἀγκιστρωμένο 

στοῦ ματοτσίνορου

τήν ἄτεγκτη κλεψύδρα.

Μὲς στὴ στιλπνὴ σταγόνα του

καθρεφτιζότανε μπονσάι

ΚΙΤΡΙΝΟ ΡΟΔΟΔΕΝΤΡΟ,

τό ἀνεκπλήρωτο νόστιμον ἦμαρ.

Βιογραφικό συγγραφέως:

Η Ευαγγελία Αρβανίτη-Μιχαλοπούλου γεννήθηκε στη Λέσβο.

Γράφει αδιάλειπτα από τα γυμνασιακά της χρόνια, οπότε και χρονολογούνται τα πρώτα της ποιήματα.

Πτυχιούχος της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και απόφοιτος της Σχολής Αγωγής Λόγου του ΑΝΤ1 τιμά όλα τα είδη του γραπτού Λόγου με κορυφαία την ποίηση.

Εργάστηκε ως καθηγήτρια φιλόλογος στη Μέση Εκπαίδευση και στα Γενικά Αρχεία του Κράτους για μια τριετία.

Υπήρξε αρθρογράφος στον Αθηναϊκό Τύπο, έντυπο και ηλεκτρονικό, στις εφημερίδες Ημερησία, Κεφάλαιο και στο Capital.gr.

Βραβευμένη ποιήτρια και πεζογράφος, ραδιοφωνική παραγωγός και ιστολόγος από τις πρώτες, μετρά πολυετή παρουσία στα Μ.Κ.Δ. και στο ιστολόγιό της: https://poihsh-eva-arvaniti.blogspot.com.

Ασχολήθηκε συγγραφικά και με Φιλοσοφία, Παιδαγωγική, Ψυχολογία, Αυτοβελτίωση, Οικονομική Ιστορία, Ιστορία της Ναυτιλίας, Ιστορία της Σταφίδας, Βιογραφίες, Πατερική Θεολογία, ανάπτυξη oμιλιών κ.ά. Έργο της μεταφράστηκε στη Ρουμανική γλώσσα.

Συνέγραψε πλειάδα σημαντικών βιβλίων κι εμβληματικών λευκωμάτων, με δεσπόζουσα τη Βιογραφία του εφοπλιστή Περικλή Παναγόπουλου, για την οποία έγραψε η εφημερίδα Πρώτο Θέμα: «Τη μυθιστορηματική ζωή του Έλληνα εφοπλιστή αποτυπώνει ανάγλυφα η Εύα Αρβανίτη-Μιχαλοπούλου στο βιβλίο Περικλής Παναγόπουλος Βίος και Ναυτιλία. Στις 512 σελίδες του παρασύρεσαι και, αν ξεχαστείς, νομίζεις πως διαβάζεις σενάριο χολιγουντιανής ταινίας». Για το βραβευμένο σε διαγωνισμό της εφημερίδας Τα Νέα διήγημά της Μοτίβο η Μανή, της έγραψε ιδιοχείρως ο Φάνης Κακριδής, καθηγητής της Φιλοσοφικής σε προσωπική επιστολή μεταξύ άλλων: «Καλογραμμένο βιβλίο και μπράβο τους που το βράβεψαν. Στη δελτιοθήκη μου, όπου είχα μία παραπομπή στον (Σμυρνιό!) Σεφέρη και μια στον Τ. Αθανασιάδη, μπαίνει τώρα τρίτο δελτίο, το δικό σας». Έργα της δημοσιεύονται τακτικά σε ιστολόγια, Μ.Κ.Δ., έντυπα και ηλεκτρονικά περιοδικά και σε συλλογικούς τόμους ποίησης. Η Κίτρινη Αζαλέα είναι η πρώτη προσωπική ποιητική συλλογή που εξέδωσε.

Γιώργος Τσιβελέκος 🌹